Waarom lukt afvallen soms niet ondanks gezond eten en voldoende beweging?

Afvallen wordt niet alleen bepaald door calorie-inname en beweging. Factoren zoals insulineresistentie, hormonale disbalans, stress, slaapgebrek, darmgezondheid en een vertraagde stofwisseling kunnen gewichtsverlies beïnvloeden. Daardoor kan het voorkomen dat afvallen minder snel gaat dan verwacht.

Wat is insulineresistentie en hoe beïnvloedt het gewichtsverlies?

Bij insulineresistentie reageren lichaamscellen minder goed op insuline. Hierdoor blijft het insulineniveau verhoogd, wat vetverbranding kan remmen en vetopslag kan stimuleren. Dit kan het moeilijker maken om gewicht te verliezen, vooral rond de buikstreek.

Kan stress ervoor zorgen dat afvallen moeilijker wordt?

Ja. Chronische stress verhoogt het stresshormoon cortisol. Dit kan zorgen voor meer vetopslag, vooral rond de buik, en kan daarnaast de bloedsuikerregulatie en stofwisseling negatief beïnvloeden.

Kunnen darmklachten of darmgezondheid invloed hebben op afvallen?

Ja. Een verstoord darmmicrobioom kan invloed hebben op energieopname uit voeding, vetopslag, insulinegevoeligheid en verzadigingssignalen. Hierdoor kan duurzaam gewichtsverlies moeilijker worden.

Kan hormonale disbalans afvallen moeilijker maken?

Hormonale disbalans kan invloed hebben op eetlust, vetopslag, stofwisseling, energie en slaap. Dit kan het lastiger maken om gewicht te verliezen en een gezond gewicht te behouden.

Waarom afvallen niet lukt: factoren die gewichtsverlies belemmeren

20 maart 2023

Waarom afvallen niet lukt: factoren die gewichtsverlies belemmeren

Lukt het je niet om af te vallen, een gezond gewicht te bereiken of te behouden? In dit blog verkennen we factoren die gewichtsverlies kunnen belemmeren.

In onze moderne samenleving vormt overgewicht een groeiend probleem, wat het belang van effectieve gewichtsbeheersing benadrukt. Natuurlijk neemt je gewicht toe als je meer energie binnenkrijgt dan je verbruikt. Dit wordt ook wel een positieve energiebalans genoemd. Maar er kan meer aan de hand zijn. De gedachte 'minder eten en meer bewegen' is soms te eenzijdig, waarbij onderliggende factoren over het hoofd worden gezien. Om succesvol af te vallen en een gezond gewicht te behouden, is het belangrijk deze factoren te begrijpen. In dit blog verkennen we enkele van deze aspecten, zodat je beter begrijpt waarom afvallen soms zo lastig is.

Waarom afvallen niet lukt: factoren die gewichtsverlies belemmeren

Insulineresistentie
Verminderd verzadigingsgevoel
Vertraagde stofwisseling
Hypothyreoïdie
Stress en slaapgebrek
Darmklachten
Disbalans in neurotransmitters
Andere mogelijke factoren.

Insulineresistentie

Insulineresistentie ontstaat wanneer lichaamscellen minder gevoelig worden voor het hormoon insuline, dat essentieel is voor het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Als gevolg hiervan moet de alvleesklier meer insuline aanmaken om dezelfde hoeveelheid glucose in de cellen op te nemen. Dit leidt tot chronisch verhoogde insulinespiegels.

Wanneer je insulinegehalte te hoog is, wordt het moeilijker om gewicht te verliezen, omdat hoge insuline niveaus vetverbranding remmen en de eetlust kunnen verhogen. Een typisch teken van insulineresistentie is een 'zwembandje' rond de middel. Vrouwen in de overgang, evenals mensen die langdurig veel koolhydraten consumeren of ongezonde voedingskeuzes maken, lopen een verhoogd risico op insulineresistentie. Een oplossing kan liggen in het aanpassen van je voedingspatroon en leefstijl om insulinegevoeligheid te verbeteren.

Verminderd verzadigingsgevoel

Hormonen zoals ghreline (stimuleert eetlust) en leptine (verzadigingssignaal) reguleren honger en verzadiging. Als deze signalen verstoord zijn, kan je lichaam blijven aangeven dat je honger hebt, zelfs na een maaltijd. Chronisch hoge insulinespiegels, zoals bij insulineresistentie, kunnen dit effect verergeren, waardoor je sneller geneigd bent te veel te eten. Dit mechanisme wordt vaak gezien bij mensen met overgewicht of insulineresistentie. Oplossingen kunnen bijvoorbeeld bestaan uit vezelrijke voeding, eiwitrijke maaltijden en regelmatige eetmomenten die helpen het verzadigingsgevoel te herstellen.

Vertraagde stofwisseling

Sommige mensen met overgewicht merken dat ze, ondanks een relatief lage calorie-inname, toch niet afvallen. Dit kan komen doordat hun lichaam energie zuiniger gebruikt, wat leidt tot een lager rustmetabolisme. Dit kan genetisch bepaald zijn, maar ook het gevolg van herhaaldelijke crashdiëten, die door metabole adaptatie het energieverbruik verder verlagen. Daarnaast kan een trage schildklier (hypothyreoïdie) de stofwisseling vertragen. Chronische stress speelt hier ook een rol, omdat langdurig hoge stresshormonen het energieverbruik kunnen verminderen en de schildklierfunctie beïnvloeden. Daarom is het verstandig om extreme diëten te vermijden en aandacht te besteden aan voedings- en leefstijlfactoren die de stofwisseling ondersteunen.

Hypothyreoïdie

Een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) kan leiden tot een geleidelijke gewichtstoename, voornamelijk door een verlaagde stofwisselingssnelheid. De schildklier produceert de hormonen thyroxine (T4) en triiodothyronine (T3), waarbij T3 de biologisch actieve vorm is die de snelheid van metabole processen in cellen reguleert. T4 wordt in het lichaam deels omgezet in T3.

In sommige gevallen kan de standaard TSH-test binnen de normale grenzen liggen, terwijl er toch symptomen van verminderde schildklierfunctie aanwezig zijn. Dit kan voorkomen bij stoornissen in de omzetting van T4 naar T3. Factoren die deze omzetting negatief kunnen beïnvloeden zijn onder meer seleniumtekort, ontstekingen, stress en calorierestrictie.

Chronische stress en slaapgebrek

Chronische stress verhoogt het hormoon cortisol, dat je lichaam voorziet van extra glucose voor snelle energie. Dit is handig bij korte stressmomenten, maar bij langdurige stress blijft er voortdurend veel glucose beschikbaar. Daardoor kunnen je cellen minder goed reageren op insuline, neemt vetopslag toe (vooral rond de buik), en vertraagt de stofwisseling. Daarnaast kan stress het verbruik van belangrijke voedingsstoffen, zoals magnesium, vitamine C en B-vitamines, verhogen, wat je energieniveau en stofwisseling onder druk kan zetten.

Ook te weinig slaap verstoort de hormoonbalans. Het verlaagt leptine, het hormoon dat je vertelt dat je vol zit, en verhoogt ghreline, het hormoon dat honger stimuleert. Dit kan ervoor zorgen dat je meer eet en het lastiger wordt om je gewicht onder controle te houden.

Darmklachten

Darmproblemen kunnen een belemmering vormen bij duurzaam afvallen. Onderzoek laat zien dat een verstoord darmmicrobioom invloed heeft op hoe ons lichaam energie uit voedsel opneemt en op hormonen en andere signalen die het metabolisme beïnvloeden. Dysbiose, oftewel een onevenwichtig microbioom, wordt vaak gezien bij mensen met overgewicht of obesitas en kan bijdragen aan verhoogde vetopslag, insulineresistentie en een verstoord verzadigingsgevoel.

Disbalans in neurotransmitters

Een disbalans in neurotransmitters kan bijdragen aan gewichtstoename door invloed uit te oefenen op je eetlust, voedselvoorkeuren en beloningsmechanismen. Een tekort aan serotonine kan leiden tot meer behoefte aan suiker en koolhydraten, en kan emotioneel eten versterken. Een disbalans in dopamine kan ervoor zorgen dat je eten als beloning inzet en kan je motivatie voor beweging verminderen. Een tekort aan GABA kan stress en angst verhogen, wat emotioneel eten kan bevorderen.

Andere factoren

Hoewel we deze factoren hier niet in detail bespreken, zijn er ook andere aspecten die kunnen bijdragen aan overgewicht. Deze omvatten voedingstekorten, verkeerde voedingskeuzes, psychologische factoren, medicatiegebruik en hormonale veranderingen zoals de menopauze en andropauze. Elk van deze factoren kan invloed hebben op gewichtsbeheersing en het vermogen om gewicht te verliezen.

Van tijdelijke resultaten naar blijvend succes

Het ontdekken en aanpakken van deze factoren kan het verschil maken tussen tijdelijke resultaten en blijvend succes. Optimum Living kan je hierbij helpen. Samen achterhalen we wat jouw gewichtsbeheersing belemmert en stellen we een persoonlijk voedings- en leefstijladvies op, volledig afgestemd op jouw lichaam en behoeften. Tijdens het 3-maanden traject bieden we wekelijkse begeleiding en ondersteuning, zodat je je doelen kunt bereiken op een manier die realistisch en goed vol te houden is. Wil je meer informatie? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.